Trở kháng 120Ω là gì? Vai trò của termination resistor trong RS485
Trong hệ thống RS485, một trong những lỗi phổ biến nhưng khó phát hiện nhất là không sử dụng hoặc sử dụng sai điện trở cuối (termination resistor). Điều này liên quan trực tiếp đến khái niệm trở kháng đặc trưng 120Ω của đường truyền.
Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu bản chất vật lý và cách triển khai đúng chuẩn trong thực tế.
Trở kháng 120Ω là gì?
Cáp RS485 (twisted pair) có một thông số gọi là trở kháng đặc trưng (Characteristic Impedance), thường là: 120Ω
Đây không phải là điện trở đo bằng đồng hồ, mà là đặc tính của đường truyền đối với tín hiệu cao tần.
👉 Khi tín hiệu truyền trên dây, nếu không “match” với trở kháng này, sẽ xảy ra hiện tượng phản xạ.
Hiện tượng phản xạ tín hiệu (Signal Reflection)
Khi tín hiệu đến cuối đường truyền mà không có tải phù hợp:
- Tín hiệu bị dội ngược lại
- Tạo nhiễu chồng lên tín hiệu gốc
- Làm méo dạng tín hiệu
👉 Điều này đặc biệt nghiêm trọng khi:
- Baudrate cao
- Khoảng cách dài
- Nhiều thiết bị trên bus
Termination resistor là gì?
Termination resistor là điện trở được mắc ở hai đầu của bus RS485, với giá trị: 120Ω
Mục đích:
- Match trở kháng đường truyền
- Hấp thụ tín hiệu tại điểm cuối
- Ngăn phản xạ tín hiệu
Cách đấu termination resistor đúng chuẩn
Quy tắc quan trọng:
Chỉ đặt điện trở 120Ω ở hai đầu của bus
- 1 điện trở ở đầu Master
- 1 điện trở ở thiết bị cuối cùng
👉 Không đặt ở giữa bus.
Các lỗi thường gặp
- Không dùng điện trở → nhiễu, mất dữ liệu
- Đặt quá nhiều điện trở → suy hao tín hiệu
- Đặt sai vị trí → không hiệu quả
Khi nào cần termination resistor?
Nên sử dụng khi:
- Khoảng cách > 100m
- Baudrate > 19200
- Môi trường nhiễu cao
Có thể không cần khi:
- Khoảng cách ngắn
- Baudrate thấp
Kết hợp với thiết kế hệ thống
Termination resistor chỉ là một phần của hệ thống. Để tối ưu RS485, cần kết hợp với:
- Chọn cáp đúng chuẩn
- Tối ưu Unit Load
- Sử dụng RS485 Hub khi hệ thống lớn
Kết luận
Trở kháng 120Ω và termination resistor là yếu tố bắt buộc để đảm bảo tín hiệu RS485 không bị phản xạ.
👉 Một hệ thống RS485 ổn định luôn cần:
- Đấu đúng topology
- Đặt đúng termination
- Chọn đúng cáp